Alupihan: may lason ba, lunas sa kagat, at paano iwasan sa bahay
Ang alupihan ay centipede sa Ingles. May kamandag ito at masakit ang kagat, pero hindi ito nakamamatay. Kadalasang nawawala ang sakit sa loob ng dalawang araw.
Pumapasok ang alupihan sa bahay tuwing tag-ulan para maghanap ng mamasa-masang lugar at ng mga insektong kinakain nito. Kung paulit-ulit kang nakakakita nito, tinutugunan ng aming general pest control and prevention ang mga basang sulok at ang mga insektong umaakit dito.
May lason ba ang alupihan?
Oo, may kamandag. Kumakagat ang alupihan gamit ang dalawang kuko sa likod ng ulo nito na may dalang lason. Ayon sa mga entomologist ng University of Florida, hindi sapat ang lakas ng lason para pumatay ng tao. Ang malalaking alupihan, na umaabot nang hanggang mga 15 cm, ang may masakit na kagat. Ang maliliit ay kadalasang hindi man lang tumatagos sa balat ng tao.
Iba ang mabilis na alupihang mahahaba ang paa na tumatakbo sa sahig ng banyo sa gabi, ang house centipede. Ayon sa Penn State Extension, hindi ito mapanganib, at kumakain ito ng silverfish, ipis at gagamba.
Ano ang mangyayari kapag kinagat ng alupihan
Masakit, namumula at namamaga ang bahaging kinagat. Mas bihira, namamanhid ito o namamaga ang kulani sa malapit. Kadalasang wala na ang mga sintomas sa loob ng 48 oras. Sa ilang tao, ang pamamaga at pananakit ay tumatagal nang hanggang tatlong linggo, o humuhupa at saka bumabalik.
Lunas sa kagat ng alupihan
- Hugasan ng maraming sabon at tubig. Huwag gumamit ng alkohol.
- Palamigin gamit ang yelong nakabalot sa malinis na tela: sampung minutong nakalagay, sampung minutong tanggal.
- Tandaan ang oras ng kagat at, kung kaya, ang itsura ng alupihan. Itatanong ito ng doktor, kasama ang edad at timbang ng nakagat.
- Huwag hawakan ang alupihan para ipakita, kahit mukhang patay na. Sapat na ang litrato.
Kailan dalhin sa ospital
Pumunta agad sa pinakamalapit na emergency room kung ang nakagat ay:
- Nahihirapang huminga
- Mabilis ang tibok ng puso
- Namamaga ang lalamunan
Palatandaan ito ng allergy sa kamandag, at kailangan itong gamutin sa ospital. Kung wala ang mga ito, kadalasang hindi na kailangang pumunta sa emergency room. Kumonsulta sa doktor kung hindi ka sigurado, at ipatingin sa doktor ang kagat sa maliit na bata.
Nagdadala ba ng rabies ang alupihan?
Hindi. Sakit ng mga mammal ang rabies, gaya ng aso, pusa at paniki, at hindi mammal ang alupihan. Ibang usapan ang kagat ng daga: basahin ang kagat ng daga.
Bakit dumarami ang alupihan sa bahay tuwing tag-ulan
Nakatira ang alupihan sa madidilim at mamasa-masang lugar, at nangangaso ito sa gabi. Kapag basa ang lupa sa labas, lumilipat ito sa mas tuyong lugar, kasama na ang loob ng bahay. Kung madalas kang nakakakita nito, kadalasang dalawa ang dahilan: may basang sulok sa bahay, at maraming maliliit na insektong makakain.
Paano maiiwasan ang alupihan
- Patuyuin ang bahay. Ayusin ang tumutulong gripo at tubo, buksan ang bentilasyon ng banyo, at gumamit ng dehumidifier sa saradong kuwartong laging basa.
- Takpan ang mga floor drain ng pinong screen, at lagyan ng tubig ang drain na bihirang gamitin.
- Takpan ang mga bitak sa sementong sahig, sa pader na hollow block, at sa paligid ng mga tubo.
- Linisin ang taguan sa labas: mga paso, tabla, nakasalansang hollow block at tuyong dahon na nakadikit sa pader.
- Bawasan ang pagkain nila. Insekto ang kinakain ng alupihan, kaya kapag kumonti ang ipis at silverfish, kokonti rin ang alupihan. Tingnan ang kagat ng ipis at ang silverfish.
Kung mabagal, bilugan at pumupulupot na parang spiral ang nakita mo, millipede iyon, at hindi ito nangangagat. Nasa Ingles ang pahinang ito sa centipede bite. Kung paulit-ulit pa rin ang alupihan sa loob ng bahay, mag-book ng general pest control. Sakop namin ang Pampanga, Bulacan, Bataan, Tarlac at Olongapo.
Mga pinagkunan
- MedlinePlus (US National Library of Medicine), Centipede, binasa noong 5 Oktubre 2026
- University of Florida IFAS Extension, Pillbugs, Sowbugs, Centipedes, Millipedes, and Earwigs (ENY-221), binasa noong 5 Oktubre 2026
- Penn State Extension, House Centipedes, binasa noong 5 Oktubre 2026
- US Centers for Disease Control and Prevention, About Rabies, binasa noong 5 Oktubre 2026
Tell us what you have found
Send the pest, the town and roughly how long it has been going on. That is enough for us to say what the treatment would involve and what it depends on.