Anay: ano ito, paano makilala sa langgam, at saan ito nagtatago sa bahay

Anay in English: termite

Termite ang anay sa Ingles. Hindi ito langgam kahit tinatawag itong white ant ng iba. Ang anay na nakatira sa lupa ang sumisira ng karamihan sa mga bahay sa Gitnang Luzon: laganap dito ang Asian subterranean termite, Coptotermes gestroi, at pinakakaraniwan sa loob ng mga bahay ang Nasutitermes at Microcerotermes, ayon sa pag-aaral ni Acda (2013) sa Luzon. May anay ring nakatira sa mismong kahoy, ang drywood termite, na siyang tinatawag ng marami na bukbok sa kahoy. Nasa Ingles ang how to get rid of termites at ang termite queen, at nasa termites in Tagalog ang iba pang salita tungkol sa anay, ipinaliwanag sa Ingles.

Saan nagtatago ang anay sa bahay

Nasa lupa ang kolonya, minsan malayo sa bahay, at umaakyat ang mga manggagawa sa loob ng daanang putik na kasinlapad ng lapis. Gumamit ng flashlight at unahin ang kahoy na pinakamalapit sa lupa o sa tubig:

• Ang pundasyon at ang pader sa ground floor, kung saan umaakyat ang daanang putik.
• Ang hamba at pasamano ng pinto at bintana, lalo na ang nakadikit sa sahig.
• Ang ilalim ng lababo, ang aparador na nakadikit sa pader, at ang likod ng mga kabinet.
• Ang hagdang kahoy at ang espasyo sa ilalim nito.
• Ang kisame na kahoy, lalo na kung may tulo mula sa bubong o sa aircon.
• Ang mga tabla, kahon at panggatong na nakapatong sa lupa o nakasandal sa pader.

Katukin ang kahoy: kapag guwang o parang papel ang tunog, puwedeng kinain na ang loob. Nasa anay sa bahay ang buong listahan ng senyales at kung saan sisilip.

Ang unang dapat gawin kapag may anay

1. Huwag basagin ang daanang putik at huwag tanggalin ang sirang kahoy. Kunan ng litrato. Ito ang magpapakita sa inspektor kung saan sila aktibo.
2. Ilayo sa lupa at sa pader ang panggatong, tabla, lumang kahon at anumang kahoy na nakatambak.
3. Ayusin ang tumutulong tubo, ang tulo ng aircon at ang alulod na bumabasa sa pader. Ang basang kahoy at basang lupa ang humihila sa anay.
4. Huwag buhusan ng gasolina, gaas o gamit na langis ang mga butas. Panganib sa sunog, at hindi nito naaabot ang kolonya sa lupa.
5. Katukin ang kahoy sa buong bahay at itala kung saan guwang ang tunog.

Hindi natatapos ang anay sa pag-spray sa kahoy na nakikita mo, dahil nasa lupa ang kolonya at ang reyna. Ang umaabot doon ay ang paggamot sa lupa o ang pain na dinadala ng mga manggagawa pabalik sa kolonya; nasa soil poisoning kung paano gumagana ang hadlang sa lupa.